Odeaandezorg_Logo_Horizontaal_blauw

Begeleider Piet Broenland gebruikt zijn turbulente verleden om cliënten te helpen

Jarenlang hing Piet Broenland rond op de Wallen om aan drugs te komen. Over zijn turbulente leven valt een boek te schrijven. Zijn drugsverslaving gebruikt de begeleider en projectmanager forensische zorg om cliënten te helpen. 

De bokshandschoenen zijn ingepakt, het baardje netjes getrimd. “Kickboksen is drie keer per week mijn uitlaatklep. Als ik ergens gefrustreerd over ben, dan ram ik het er allemaal uit”, zegt hij met Amsterdamse tongval. 

Piet is niet meer de Piet van pakweg twintig jaar geleden, toen hij niet douchte, veelgebruiker was, overvallen pleegde – tot een gewapende overval aan toe –, deed aan valsheid in geschrifte en rondhing op de Wallen om mensen op te lichten. Alles deed hij om aan geld te komen en om de centen vervolgens zo snel mogelijk uit te geven aan een dealer.

"Achter de verslaving van een gebruiker gaat een heel verhaal schuil. Ieder mens is uniek dus is zijn of haar reden van de verslaving dat ook."

Inmiddels is Piet al bijna vijftien jaar clean. Hij praat heel gemakkelijk over zijn jarenlange drugsverslaving, die begon op zijn dertiende met het roken van een jointje op school. “Zo kon ik ontsnappen aan de hectiek, aan de zorgen die ik had. Mijn jeugd was niet verkeerd, maar mijn vader was alcoholist en verliet ons gezien toen ik 1 jaar oud was. Ik groeide op bij mijn oma, want mijn moeder en stiefvader werkten allebei om van de schulden af te komen. Ik miste structuur in mijn leven en ging daardoor heel rare dingen doen, zoals over auto’s lopen.”

Zijn gedrag werd van kwaad tot erger, waardoor hij op zijn zestiende op zichzelf gaat wonen in Amsterdam. Veel beter wordt zijn situatie niet en uiteindelijk zwerft Piet jarenlang rond op de Wallen, pendelend tussen dat gebied en de gevangenis. Zijn verslavingsverleden zet hij nu in als zorgprofessional, maar ook als ervaringsdeskundige. Hij deelt met zijn bedrijfje Ikigai Counseling zijn verhaal op scholen, bij bedrijven of justitiële inrichtingen.

Inleven in de cliënten door verleden

In zijn ogen valt er nog veel winst in het zorgsysteem te behalen, want door zijn turbulente leven weet Piet precies hoe sommige cliënten zich voelen en wat zij doormaken. “Ik heb zelf ook meerdere keren geprobeerd om van mijn verslaving af te komen. Dat ging dan een tijdje goed, maar uiteindelijk viel ik terug.” De juiste begeleiding en behandeling zijn daarin essentieel, benadrukt de 48-jarige projectmanager forensische zorg. “Je moet iemand hebben die naar jou luistert, die de mens achter de verslaving ziet.”

En daar, stelt hij, ligt momenteel het probleem in Nederland bij de hulpverlening van mensen met een verslaving. “Een verslaving wordt gecriminaliseerd, terwijl het een gezondheidsprobleem is. Achter de verslaving van een gebruiker gaat een heel verhaal schuil. Ieder mens is uniek dus is zijn of haar reden van de verslaving dat ook. Het is de kunst om daarachter te komen en zo het onderliggende probleem aan te pakken.”

"Ik kan heel goed bij een cliënt aansluiten, omdat ik weet wat hij doormaakt. Aan de andere kant kan ik mijn collega uitleggen dat er meer zit achter het gedrag dat de cliënt laat zien."

Druk gebarend gaat hij verder. “Je kunt wel hulp bieden door iemand met een verslaving, bijvoorbeeld, een woning aan te bieden, maar dat is niet het grotere geheel. Dat is een klein onderdeel”, vertelt Piet in een cafeetje op het terrein van de Westergasfabriek in Amsterdam.

De dominee die Piet inzichten gaf

Hijzelf had nooit het gevoel begrepen te worden, toen hij gebruikte. “’Piet, ben je er weer? Kan je niet van de straat blijven?’, zeiden sommige penitentiaire inrichtingswerkers (piw’ers, red.) dan. Dat helpt niet echt.” 

Heel veel soorten drugs heeft hij geprobeerd; wiet, XTC, cocaïne, heroïne en crack. Als de laatste drug ter sprake komt, dan bekent Piet dat er op dat moment speeksel in zijn mond loopt. “God, dat was zo bizar, die allereerste keer. Mijn hoofd explodeerde gewoon toen ik die crack rookte. Dat gevoel was fantastisch en daar ging ik telkens naar op zoek, maar kreeg ik nooit meer.”

Piet zat diep aan de grond en voelde zich naar eigen zeggen waardeloos. Maar hoe is hij er dan bovenop gekomen na een twintig jaar lange verslaving? “Ik ben helemaal niet gelovig, maar door gesprekken met een dominee en ervaringsdeskundige”, antwoordt Piet. 

“Ik had gewoon enorme behoefte aan menselijk contact. De dominee die langskwam, vertelde op een gegeven moment dat zijn kleinzoon was overleden. Hij gaf mij een foto van hem. Dat raakte mij, want hij vertrouwde mij zijn emoties en verhaal toe. Ik voelde mij daardoor gewaardeerd en dat zette mij aan het denken.” Hij glimlacht. “De foto van dat jochie staat nog altijd op een altaartje in mijn woonkamer en met de dominee heb ik nog heel soms contact.” 

Examen in gevangenistijd

Ondertussen neemt hij een slok van zijn warme chocolademelk die langzaamaan koud is geworden. “Toen ik net twintig was, heb ik een tijdje SPW gestudeerd, een aantal vakken heb ik behaald. In de gevangenis heb ik dankzij die dominee mijn studie weer kunnen oppakken”, gaat Piet verder. “Ik mocht examen doen, maar de piw’er gaf geen toestemming om dat af te leggen, want dat examen was buiten de deur. Dat werkte zó demotiverend. Ik heb toen de gevangenisdirecteur een brief geschreven en kreeg na een gesprek uiteindelijk toestemming.” 

Dankzij de dominee en de wijze lessen van de ervaringsdeskundige raakt Piet weer op het rechte pad. Hij krijgt een passie voor kickboksen, maar geniet ook van zijn werk. Waarom hij de zorg is ingegaan? “Ik heb echt van alles geprobeerd, maar vroeger ging ik al regelmatig met mijn moeder mee”, antwoordt hij als hij over het terrein van de Westergasfabriek loopt. “Zij werkte in de zorg en dat vond ik altijd wel interessant. Bovendien houd ik enorm van mensen.”

"Het gaat om motiveren, ondersteunen, aansluiten en contact maken met hen. Ervaringsdeskundigen kunnen dat gemakkelijker omdat zij de situatie begrijpen."

Aan de ene kant werkt hij in loondienst als projectmanager forensische zorg bij een zorginstelling voor mensen in een kwetsbare situatie, aan de andere kant gebruikt hij dus zijn verleden om anderen te helpen.

Daarin loopt Piet regelmatig tegen dingen aan. “Het werkt tweeledig. Ik kan heel goed bij een cliënt aansluiten, omdat ik weet wat hij doormaakt”, begint Piet zijn uitleg. “Aan de andere kant kan ik mijn collega uitleggen dat er meer zit achter het gedrag dat de cliënt laat zien. Wie de ervaring van het gebruiken niet heeft, handelt volgens het boekje. Daar is helemaal niks mis mee, maar dat sluit minder goed aan bij het gevoel bij de cliënt.” 

Gevoel leggen in het begeleiden

En daar ligt de crux volgens Piet: gevoel leggen in het begeleiden en helpen van cliënten. “Het gaat om motiveren, ondersteunen, aansluiten en contact maken met hen. Ervaringsdeskundigen kunnen dat gemakkelijker omdat zij de situatie begrijpen. Dan krijg je iets in beweging. Maar dat heeft met tijd, geld en mogelijkheden te maken. Daar ligt niet de prioriteit in de politiek.”

Hoe gek het ook klinkt: zijn verslaving heeft hem veel gebracht. “Het is een combinatie van verslaving én herstel”, benadrukt Piet, die het Twaalf Stappen Minnesota Model gebruikte.  “Hierdoor ben ik de persoon die ik nu ben en weet ik weet heel goed hoe ik in elkaar steek en op welke punten nog werk een de winkel is.” 

Nu wil Piet anderen een spiegel voorhouden, zodat zij zich ook kunnen oprichten zoals dat hemzelf lukte in 2008. “Iedereen heeft een kans om uit de verslaving te komen, dan moet de begeleiding wel kloppen.”

Lees ook: