Odeaandezorg_Logo_Horizontaal_blauw

GGNet en Jan Arends kijken positief naar inzet ervarings-deskundigheid

Hoe kijken zorginstellingen naar de bevindingen van sociaal wetenschapper Simona Karbouniaris, die onderzoek deed naar de inzet van ervaringskennis in de geestelijke gezondheidszorg? Ervaringsdeskundig beleidsadviseur Ingrid Bogert van GGNet en Manager Zorginhoud Daantje Daniëls van Jan Arends, die ook voorzitter is van de Vereniging van Ervaringsdeskundigen, geven antwoord. 

Hoe kijkt jullie zorgorganisatie naar de inzet van ervaringskennis?
Ingrid: “De inzet van ervaringskennis wordt bij GGNet erkend en we zetten sinds kort ook familie-ervaringsdeskundigen in. Deze persoon richt zich specifiek op de naasten. Ook zij maken onderdeel uit van de behandeling. Het is moeilijk om op de been te blijven als jouw kind of partner voortdurend ernstige klachten heeft. Maar er is nog veel te doen. Mensen zijn zich bewust van het stigma dat heerst als jij je kwetsbaar durft op te stellen. Zeker psychiaters vinden dat nog moeilijk, merk ik. Zij mogen van zichzelf niet kwetsbaar zijn. De status? Misschien wel, ja.”

Daantje: “Ik ben zelf groot voorstander van ervaringsdeskundigheid en ervaringskennis bij zorgprofessionals, ook omdat ik zelf geschoold ervaringsdeskundige ben en zelf gemerkt heb wat ervaringskennis voor aanvulling biedt naast mijn professionele kennis. Het is goed om de kennis die je bezit zo breed mogelijk te benutten om zo het leven van mensen te verbeteren. Bij Jan Arends werk ik nog geen jaar, maar de wens is om in 2024 in nauw overleg met de medewerkers te gaan kijken wie in het bezit is van ervaringskennis en hoe we dat dan kunnen doorontwikkelingen om het ook in te zetten in de begeleiding van cliënten.”

"Diagnostiek kan helpend zijn, maar zelfs heel simpele vragen kunnen al van grote waarde zijn, zoals: hoe gaat het met je, wat heb je nodig en wie heb je om je heen?"

Welke meerwaarde heeft de inzet van ervaringskennis voor de cliënt?
Ingrid: “Mijn eigen traject had veel korter kunnen duren als de juiste vragen waren gesteld. Diagnostiek kan helpend zijn, maar zelfs heel simpele vragen kunnen al van grote waarde zijn, zoals: hoe gaat het met je, wat heb je nodig en wie heb je om je heen? Het is daarom belangrijk om ook ruimer te kijken dan alleen het medisch blikveld.”

Daantje: “Zorgprofessionals die ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid inzetten, gelden vaak als voorbeeld van hoop. Cliënten denken dan: goh, hij of zij heeft het ook gered en misschien red ik het dan ook wel. Het gaat niet per se om concrete thema’s, zoals het terugdringen van schulden, maar meer over zingeving, het opbouwen van een gezond sociaal netwerk en het over en weer herkennen van elkaars verdriet en worstelingen. Je gaat dan samen op zoek naar de fijne dingen die de moeite waard zijn om te doen, waarbij de cliënt zelf de regie kan pakken, na kan denken over het leven en toekomstdromen kan verwezenlijken.”

Daantje Daniëls, Manager Zorginhoud bij Jan Arends, en voorzitter Vereniging van Ervaringsdeskundigen

Wanneer is de inzet van ervaringskennis geen goed idee? 
Ingrid: “Je moet er wel klaar voor zijn om je ervaringskennis in te zetten. Dat moet namelijk wel goed gebeuren. Niemand zit te wachten als jij je persoonlijke verhaal deelt om het delen. Cliënten voelen dat je beter aansluit als je zegt: ‘Ik weet wat het is’. Dat helpt.”

Daantje: “Het gaat niet werken als de cliënt er niet op zit te wachten en ook niet als de zorginstelling waar je werkt dit niet faciliteert. Er zijn flink wat randvoorwaarden nodig om ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid goed in te zetten. Ik ben ook voorzitter van de landelijke Vereniging van Ervaringsdeskundigen. We hebben een kwaliteitssysteem ontwikkeld. Een van de onderdelen bestaat uit de generieke module ervaringsdeskundigheid. 

,,Hierin staat beschreven wat er allemaal nodig is vanuit het management, het team waarin je werkt en ook vanuit de individuele ervaringsdeskundige om dit goed te kunnen implementeren. Denk aan een professionele houding, reflecteren op het eigen handelen, functieomschrijvingen, onderliggend beleid en intervisies. Wat mij betreft hoeft het niet zo te zijn dat je eigen behandeling is afgerond, maar het mag nooit jouw eigen therapie zijn. Enige stabiliteit is daarin belangrijk.”

"Ik kreeg het gevoel dat ik zowel op persoonlijk als professioneel vlak een ontwikkeling doormaakte, toen ik uit de kast kwam als zorgprofessional met ervaringskennis."

Wat levert dit de zorgprofessional zelf op?
Ingrid: “Voor de zorgprofessional kan het naar mijn mening bevrijdend werken. Je krijgt er energie van als je je ervaringskennis op het juiste moment inzet en het kan ook zorgen voor opluchting en saamhorigheid, omdat je kunt laten zien wie jíj bent. Je maakt anders contact en verkort uiteindelijk het behandeltraject. Daar gaan we in ieder geval vanuit. Ontwrichting werkt verbindend. De inzet van ervaringsdeskundigheid zorgt niet voor professionele afstand, maar juist voor professionele nabijheid.”

ervaringsdeskundigheid GGZ
Ingrid Bogert, Ervaringsdeskundig beleidsadviseur bij GGNet

Daantje: “Je wordt er een betere zorgprofessional van, omdat je drie bronnen van kennis (wetenschappelijke kennis, professionele kennis en ervaringskennis. red.) kunt inzetten. Je zult merken dat het contact soepeler verloopt, omdat je beter aansluit bij de cliënt. Als ik naar mezelf kijk, kreeg ik het gevoel dat ik zowel op persoonlijk als professioneel vlak een ontwikkeling doormaakte, toen ik uit de kast kwam als zorgprofessional met ervaringskennis. Ik leerde weer heel veel, keek opnieuw tegen mijn eigen ontwrichting aan en dacht: wat zit daar voor kennis in waar die anders iets aan heeft? Maar ik denk ook dat je er gelukkig van wordt. Je voelt je opgelucht, lichter en geeft nog meer betekenis aan je werk.”

Onderzoek naar ervaringskennis

Wij spraken Simona Karbouniaris die vier jaar lang onderzoek deed naar het nut van de inzet van ervaringskennis door zorgprofessionals bij de begeleiding van GGZ-cliënten. Benieuwd? Lees het interview

Lees ook:

Zoeken