Odeaandezorg_Logo_Horizontaal_blauw

Meer werkgeluk hoeft geen toekomstmuziek te zijn

Nadat hij jarenlang samen met zijn vader voor zijn moeder met Alzheimer zorgde, kwam Ignar Rip tot een duidelijke conclusie: we moeten meer doen met muziek. Want de voordelen daarvan zijn legio, en niet alleen voor de cliënt.

Ignar Rip is de bedenker en schrijver van de ‘MuziekGeluk’-methodiek; met gepersonaliseerde playlists verlaagt deze methode enerzijds de werkdruk in de zorg, en maakt het anderzijds mensen met dementie gelukkiger. Hij ziet het als zijn roeping om meer mensen kennis te laten maken met de voordelen van muziek als ‘instrument’. Want wat voor hem als mantelzorger vanzelfsprekend was, bleek in de praktijk nog verre van gangbaar. Ignar: “Toen mijn vader en ik voor mijn moeder zorgden, was het luisteren naar muziek voor ons een ‘no-brainer’. We zagen haar ervan genieten en zetten het veelvuldig in. We gingen ervan uit dat dat in de zorg ook zo gebeurde. Pas toen ik erachter kwam dat dat niet zo was, besloot ik me er verder in te verdiepen. Daar is uiteindelijk mijn methodiek ‘MuziekGeluk’ uit voortgekomen.”

Theorie en praktijk

Ignar stortte zich op de wetenschap en alles wat er bekend was over de rol die muziek kan spelen bij mensen met alzheimer of parkinson. Hij ontdekte dat ook personen die een cva hadden gehad, een handicap hadden of aan het revalideren waren, baat bij muziek bleken te hebben. “De kennis die ik opdeed uit de wetenschap combineerde ik met mijn ervaringen en voorbeelden die ik opdeed in de praktijk. Daaruit vloeide een methodiek die ik nu al een jaar of tien train aan voornamelijk, maar niet uitsluitend, zorgmedewerkers”, vertelt Ignar. “Ik werk ook met andere professionals, zoals topsporters. Want de juiste inzet van muziek kan ook hen mentaal en fysiek sterker maken.”

Steun uit de kracht van muziek

Ignar benadrukt graag dat hij geen muziektherapeut is en ook geen opleiding in de zorg heeft. Maar, telkens wanneer hij met verzorgenden in contact kwam over zijn methodiek, kreeg hij te horen dat het hun werk makkelijker maakte en dat ze hun cliënten beter leerden kennen. “Dat motiveerde om door te gaan. Ik heb een enorme drive voor het genereren van betere zorg: ik wil dat iedereen steun uit muziek kan halen. Alle mensen met dementie hebben recht op hun eigen muziek.”

Want dat is nog lang niet altijd het geval. “Er wordt bij zorginstellingen wel naar muziek geluisterd, maar dat is dan per groep en dus heel algemeen. Zo wordt in tachtig procent van de ouderenzorgfaciliteiten André Rieu opgezet, en in de gehandicaptenzorg is dat grotendeels Nederlandstalige muziek. Maar niet iedereen is daar blij mee. Sterker nog: het ‘verplicht’ moeten luisteren naar de verkeerde muziek kan juist leiden tot agressie, frustratie en onrust. Klassieke muziek wordt niet voor niets ook ingezet om hangjongeren weg te ‘pesten’. Daarom is het zo belangrijk om muziek te draaien die past bij de persoon. Dat maakt al het verschil”, licht Ignar toe.

Impact maken

En dat verschil is aanzienlijk. Bij het luisteren naar muziek maken we endorfine en dopamine aan; we voelen ons blijer, hebben minder pijn en voelen ons verbonden. Dat is fijn voor iedereen, maar zéker voor mensen die ziek zijn of anderszins pijn lijden. Bovendien kan muziek ook worden ingezet als middel om agressie en onbegrepen gedrag te reduceren, en om de benodigde hoeveelheid medicatie te verlagen.

Ondanks deze vele voordelen, wordt muziek in de zorg nog als complementair gezien, en niet als tool. Door het gebrek aan methodiek wordt het (nog) niet breed ingezet, vertelt Ignar. Maar daar hoopt hij verandering in te brengen. “In de training MuziekGeluk leren mensen over de impact van muziek op het brein en lichaam, maar krijgen ze ook praktische handvatten. Bijvoorbeeld hoe je de muziek vindt die bij een persoon aanslaat en hoe je deze gericht kunt inzetten. Door muziek af te stemmen op de cliënt, kunnen we de zorg personaliseren en cliënten weer een stukje regie teruggeven over hun leven. Je zegt in feite tegen iemand: ik zie jou. En dat maakt indruk.”

 

Tijd besparen door muziek

Hoe goed dit ook klinkt, het lijkt ook arbeidsintensief voor de toch al drukke zorgmedewerker. We kunnen immers niet voor elke persoon een playlist maken. Of toch wel? Ignar: “Juist wel! Want door muziek in te zetten wordt de werkdruk verlaagd. Dat zit zo: het lichaam van een cliënt die naar fijne muziek luistert, komt makkelijker in beweging, omdat muziek de motoriek aanstuurt. Denk maar zelf hoe je soms met je vingers trommelt zonder dat je het door hebt, als er muziek op staat. Zo worden handelingen voor de medewerker eenvoudiger, en dat scheelt tijd en frustratie. In Noorwegen is er een casus van een man met alzheimer en parkinson. Hij was elke ochtend erg stijf en het was een hele klus om hem te douchen en aan te kleden. Op een gegeven moment kwam er een nieuwe collega aan het bed. Zij zong graag Pakistaanse liedjes en danste erbij, tot groot genoegen van de man. Hij werd er blijer en ontspannen van, wat enorm bijdroeg aan de handelingen die hij moest ondergaan. Hij kon na een tijdje twee keer zo snel worden gedoucht en aangekleed. Dat scheelt aanzienlijk.”

Familie zien opleven

En zo zijn er meer voorbeelden, vertelt Ignar. “Bij een training vertelde een zorgmedewerkster onlangs dat ze door het draaien van muziek bij iemand na drie weken de tillift kon laten staan. Na zes weken was er nog maar één persoon nodig om deze persoon uit bed te krijgen, in plaats van twee.” Ook komen er positieve geluiden van familieleden, die hun vader of moeder met alzheimer ineens zien opleven. Door als zorgmedewerker samen met de cliënt op zoek te gaan naar de juiste muziek komen er bovendien verhalen los, wat zorgt voor meer verbinding. Medewerkers leren cliënten op een andere manier kennen, wat meer verdieping en een verrijking van het vak oplevert. Oftewel: meer werkgeluk.

Blijere cliënten die makkelijker meewerken, een verlichting van de werkdruk en met meer plezier aan het werk gaan. Als dat geen redenen zijn om muziek in te zetten! Ook wie de training nog niet heeft gevolgd, kan toch al beginnen met het inzetten van muziek. “Neem het geboortejaar van een cliënt en tel daar grofweg 15 tot 25 jaar bij op. Dan zit je in de goede muziekperiode die aansluit bij de jongere jaren van deze persoon. Daar hebben we vaak de beste herinneringen aan. Zoek een afspeellijst uit deze periode – iedereen heeft tegenwoordig wel Spotify in zijn broekzak –, zet hem op en kijk wat er gebeurt”, zegt Ignar met een lach.

Werk je bij een zorginstelling en wil jij weten wat de inzet van muziek voor het werkgeluk van jouw team kan betekenen? Neem dan contact op met Tessa Spierings via 06-26 87 15 96 of stuur een e-mail naar groeispurt@pidz.nl.

Lees ook:

Zoeken