Odeaandezorg_Logo_Horizontaal_blauw

Wat een geluk! Je werkt in de zorg

Is er bij jouw zorginstelling al een Chief Happiness Officer gesignaleerd? Dat zou zomaar kunnen, aangezien werkgeluk steeds hoger op de agenda staat bij menig organisatie. Oók in de zorg. In een ideale wereld gaan we iedere dag met een lach op ons gezicht naar het werk en komen we nog breder lachend weer thuis. In de realiteit is dat natuurlijk niet (altijd) zo. Maar het is wel iets om na te streven.

Met 1,4 miljoen mensen in de zorg, is het niet bepaald onbelangrijk dat er aandacht is voor werkgeluk in deze sector. Want hoewel er nog steeds meer mensen in- dan uitstromen in de zorg (bron: CBS), is er ook uitval. In veel gevallen komt dat door psychische klachten – en dat staat ver af van werkgeluk. Maar wat ís werkgeluk eigenlijk?

Recept voor werkgeluk

Gelukkig zijn op de werkvloer betekent voor iedereen iets anders; in die zin is ‘geluk’ vrij abstract. Wat vaststaat is dat mensen die gelukkig zijn in hun werk gezonder en creatiever zijn, beter samenwerken en minder last van stress hebben dan collega’s die minder gelukkig zijn. In het magazine Trends in HR legt Nancy Peeters haar visie op werkgeluk uit. “Bij werkgeluk is het belangrijk om rekening te houden met drie factoren die mensen motiveren, namelijk verbinding, autonomie en competentie. Bij verbinding ben je verbonden met je collega’s, de organisatie, cliënten en je doelen. Bij autonomie heb je voldoende regelruimte om zelf je werk in te richten binnen bepaalde kaders. Bij competentie kun je je sterke kanten inzetten en je ontwikkelen. Op basis van deze drie pijlers, aangevuld met plezier en de purpose van je werk, heb je een goed recept voor werkgeluk.” Naast deze vijf factoren noemt de ‘8 van werkgeluk’ – een praktisch, goed onderzocht model voor werkgeluk – nog voldoening, vertrouwen en waardering als zaken die bijdragen aan een fijne werkervaring.

Zijn we gelukkig?

Vraag een collega waarom die in de zorg werkt, en je zult vaak horen dat het een lang gekoesterde wens is, een roeping. Zorgmedewerkers hebben een groot verantwoordelijkheidsgevoel en willen graag helpen. Dat brengt echter wel een valkuil met zich mee: ‘nee’ zeggen is moeilijk, overuren worden snel gemaakt en eigen grenzen gauw overschreden. En dat heeft zijn weerslag op de geluksgevoelens van de zorgmedewerker: zij geven hun werkplezier gemiddeld een 6,9.

"Met dat cijfer is het ziekteverzuim in de zorg het hoogst van alle bedrijfstakken."

De cijfers liegen er niet om. Hoewel in het voorjaar van 2022 (de meeste recente cijfers van het CBS) ruim 81% van de zorgmedewerkers aangaf niet actief op zoek te zijn naar ander werk, lag het tekort onder het zorgpersoneel in datzelfde jaar al op 49.000 mensen. De prognose is dat dat de komende jaren stijgt naar 135.000 (bron: NOS). Daarnaast is volgens de meest actuele cijfers het percentage ziekteverzuim in de sector zorg en welzijn 6,7% (bron: Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn). Met dat cijfer is het ziekteverzuim in de zorg het hoogst van alle bedrijfstakken. Uit onderzoek van Trends in HR blijkt dat met name psychisch verzuim (54%) hier debet aan is.

Enthousiast en veerkrachtig

Gelukkig is er ook goed nieuws. Volgens de werknemersenquête die het CBS in het kader van het onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn eind 2022 uitvoerde, zijn werknemers in de bedrijfstak zorg en welzijn over het algemeen (76%) tevreden met hun werk – dat is nét iets minder dan de gemiddelde Nederlandse werknemer. De grote meerderheid (77% – meer dan gemiddeld) is enthousiast over hun baan en 90% (meer dan gemiddeld) vindt hun werk inhoudelijk leuk. In de afgelopen jaren is dit beeld niet veel veranderd.

Uit het onderzoek Veerkracht in Nederland (Niek van den Adel & Integron 2022) blijkt dat de meest veerkrachtige medewerkers werkzaam zijn in zorg en welzijn. De veerkrachtscore in deze branche ligt gemiddeld op 76,3%. Dit ligt boven het gemiddelde van heel Nederland (70,8%). Zorgverleners scoren binnen hun veerkrachtscore bovendien het hoogst op ‘betekenis in het leven’. Ondanks de hoge werkdruk, ervaren zorgmedewerkers dus nog steeds veel zingeving in hun werk.

Psychisch welbevinden

De cijfers geven dus een divers beeld. Zorgmedewerkers zijn enthousiast over hun inhoudelijke werk en ervaren veel zingeving (belangrijk!), maar het relatief hoge ziekteverzuim en personeelstekort is zorgelijk. Meer werkgeluk kan zeker bijdragen aan ons psychisch welbevinden.

Wanneer je gelukkig bent in je werk:

  • Ben je productiever, creatiever en gemotiveerder;
  • Ben je minder vaak ziek;
  • Kun je tegenslagen beter aan;
  • Vind je sneller oplossingen;
  • Ben je fijner in de omgang (ook thuis). 

 

Een prettige sfeer op de werkvloer, collega’s met goede zin, weinig negativiteit en een fijne werkdruk: dat is allemaal het resultaat (en tegelijkertijd de reden) van werkgeluk. Op papier weten we allemaal hoe het moet, maar in de praktijk is het soms lastig te bereiken. Een vol schema, geïrriteerde cliënten, een gestrest gevoel; tel het bij elkaar op en het geluksgevoel lijkt ver te zoeken.

Train je gelukkig

Gelukkig is geluk niet alleen maar iets wat je ‘overkomt’. Onder de streep zijn het namelijk niet alleen de tijdsdruk, de extra diensten of administratieve rompslomp die jouw werkgeluk bepalen. Sterker nog: omstandigheden dragen hier maar een kleine 10% aan bij. Zo’n 50% wordt bepaald door jouw aanleg en maar liefst 40% heb je in eigen hand (Lyubomirsky 2005). Oftewel: bijna de helft van je geluksgevoelens op het werk beïnvloed je zelf.

"Iedereen heeft zijn eigen manier om zichzelf gelukkig te maken."

Jezelf gelukkig maken – het klinkt zweverig, maar dat is het absoluut niet. Iedereen heeft zijn eigen manier om dit te doen; de truc is om te ontdekken welke vorm het beste bij jou past. Voor de een is het omdenken, oftewel vaker de positieve kanten van het (werk)leven inzien. Voor de ander is het vaker een pauzewandeling met een collega. Maar het kan ook stoppen met multitasken zijn (een flinke stressverminderaar), een nieuwe studie oppakken of kiezen voor een baan met minder verantwoordelijkheid. Maar voor we te snel gaan: stilstaan bij de keuzemogelijkheden is al een mooie eerste stap.

Lees ook:

Zoeken